Niemal 1,8 mln osób skorzystało dotychczas z rehabilitacji leczniczej prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Program prewencji rentowej obchodzi w tym roku 30-lecie. Jego celem jest pomoc osobom, które ze względu na stan zdrowia są zagrożone utratą zdolności do pracy. Rehabilitacja jest bezpłatna, a ZUS pokrywa również koszty zakwaterowania, wyżywienia oraz przejazdu.
Program rehabilitacji leczniczej ZUS funkcjonuje od 1996 roku. Przez trzy dekady skorzystało z niego niemal 1,8 mln osób. Kierowany jest przede wszystkim do osób aktywnych zawodowo, których stan zdrowia może doprowadzić do utraty zdolności do pracy, ale w przypadku których istnieje szansa na odzyskanie sprawności dzięki odpowiednio dobranej rehabilitacji.
Jakie schorzenia obejmuje rehabilitacja?
Program obejmuje przede wszystkim choroby i schorzenia, które należą do najczęstszych przyczyn niezdolności do pracy. Rehabilitacja prowadzona jest m.in. w przypadku chorób narządu ruchu, także po urazach i wypadkach, chorób układu krążenia i oddechowego oraz schorzeń psychosomatycznych.
Z programu mogą korzystać również osoby z chorobami narządu głosu, pacjentki po leczeniu nowotworu piersi oraz osoby z chorobami i uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego.
Poszczególne profile rehabilitacji były wprowadzane stopniowo. Od początku funkcjonowania programu, czyli od 1996 roku, prowadzona jest rehabilitacja narządu ruchu i układu krążenia. Od 2016 roku dostępna jest rehabilitacja narządu ruchu po wypadkach. Z kolei program dla osób z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego był realizowany pilotażowo w latach 2019–2021, a od 2025 roku funkcjonuje na stałe.
Kto może skorzystać z programu ZUS?
Na rehabilitację leczniczą kierowane są przede wszystkim osoby aktywne zawodowo, które z powodu problemów zdrowotnych mogą utracić zdolność do pracy, ale rehabilitacja daje realną szansę na jej odzyskanie.
Z programu mogą skorzystać także osoby pobierające zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, a także osoby otrzymujące okresową rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Co istotne, z rehabilitacji ZUS mogą korzystać również emeryci, pod warunkiem że nadal pracują i są objęci ubezpieczeniami społecznymi, np. z tytułu umowy o pracę lub umowy zlecenia. Podstawowym warunkiem pozostaje możliwość odzyskania dzięki rehabilitacji zdolności do pracy.
Podobne zasady dotyczą osób pobierających emerytury pomostowe i mundurowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne czy świadczenia przedemerytalne, jeśli osoby te pozostają aktywne zawodowo.
W latach 2016–2025 najliczniejszą grupę uczestników rehabilitacji stanowiły osoby w wieku od 50 do 59 lat. W tej grupie ponad 57,5 proc. stanowiły kobiety.
Jak otrzymać skierowanie?
Pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza prowadzącego leczenie. Lekarz wypełnia wniosek o rehabilitację leczniczą na formularzu PR-4. Do dokumentu warto dołączyć aktualną dokumentację medyczną.
Wniosek można złożyć w dowolnej placówce ZUS lub przesłać pocztą. Lekarz ma również możliwość przekazania formularza elektronicznie za pośrednictwem eZUS lub aplikacji mZUS dla Lekarza. Wówczas pacjent nie musi dostarczać do ZUS papierowej wersji wniosku, choć nadal warto przekazać dokumentację medyczną.
O potrzebie rehabilitacji orzeka ZUS. Orzeczenie może zostać wydane po przeprowadzeniu badania lub na podstawie dostarczonej dokumentacji.
Od 13 kwietnia 2026 roku nastąpiła w tym zakresie istotna zmiana – uprawnienia do wydawania orzeczeń dotyczących potrzeby rehabilitacji otrzymali również fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS.
24 dni rehabilitacji bez opłat
Rehabilitacja lecznicza w ramach programu ZUS jest dla pacjenta całkowicie bezpłatna. Zakład pokrywa koszty leczenia, zakwaterowania i wyżywienia. Refundowany jest również przejazd do ośrodka rehabilitacyjnego i z powrotem – do wysokości kosztu podróży najtańszym środkiem komunikacji publicznej.
Standardowy turnus rehabilitacyjny trwa 24 dni i odbywa się w placówkach współpracujących z ZUS na terenie całej Polski. W uzasadnionych przypadkach lekarz w ośrodku rehabilitacyjnym, za zgodą ZUS, może zdecydować o skróceniu lub wydłużeniu pobytu.
Rehabilitacja może odbywać się w dwóch formach – stacjonarnej, która wiąże się z pobytem w ośrodku, lub ambulatoryjnej, gdy pacjent korzysta z zabiegów bez zakwaterowania.
Po 30 latach funkcjonowania programu liczba niemal 1,8 mln uczestników pokazuje skalę prewencji rentowej prowadzonej przez ZUS. Jej podstawowym założeniem pozostaje nie tylko poprawa stanu zdrowia ubezpieczonych, ale przede wszystkim umożliwienie im odzyskania sprawności i powrotu do aktywności zawodowej.