W 2026 roku, w setną rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy, Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił go patronem roku. To dobra okazja, by przypomnieć postaci z jego życia, które – choć mniej znane – odegrały istotną rolę w jego drodze artystycznej. Jedną z nich była Gabriela Obremba – pierwsza żona reżysera, utalentowana malarka pochodząca z Mysłowic.
Artystyczne korzenie i rodzinne dziedzictwo
Gabriela Obremba urodziła się 24 marca 1927 roku w Mysłowicach, w rodzinie o silnych tradycjach społecznych i patriotycznych. Jej ojciec, Tadeusz Obremba, był cenionym lekarzem, działaczem plebiscytowym współpracującym z Wojciechem Korfantym, a także przewodniczącym Rady Miasta. Atmosfera zaangażowania społecznego i kultury niewątpliwie wpłynęła na rozwój artystyczny córki.
Swoją edukację rozpoczęła w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie studiowała malarstwo pod kierunkiem prof. Hanny Rudzkiej-Cybis. Następnie kontynuowała naukę w Warszawie, rozwijając swoje umiejętności zarówno w sztukach plastycznych, jak i muzyce – podjęła również studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej.
Spotkanie z Wajdą
To właśnie w krakowskiej ASP Gabriela poznała Andrzeja Wajdę. Oboje studiowali malarstwo, które w przypadku przyszłego reżysera stało się fundamentem jego języka filmowego. Malarskie inspiracje widoczne są w wielu jego dziełach – choćby w symbolicznych i plastycznych scenach filmu „Lotna”.
Choć Wajda w 1949 roku porzucił malarstwo na rzecz reżyserii w łódzkiej szkole filmowej, ich relacja rozwijała się dalej. Gabriela, znana z urody i inteligencji, była podziwiana w środowisku artystycznym Krakowa i Warszawy. Ostatecznie to Wajda zdobył jej serce.
Małżeństwo i rozstanie
Para pobrała się w 1951 roku, w okresie, gdy Wajda rozpoczynał swoją błyskotliwą karierę filmową. Jego pierwsze produkcje szybko przyniosły mu rozgłos, podczas gdy Gabriela konsekwentnie rozwijała własną twórczość malarską.
Ich małżeństwo nie przetrwało jednak próby czasu – zakończyło się rozwodem w 1959 roku. Wajda później związał się z innymi znanymi kobietami świata kultury, m.in. Beatą Tyszkiewicz czy Krystyną Zachwatowicz.
Własna droga twórcza
Po rozstaniu Gabriela Obremba osiadła na stałe w Warszawie, gdzie poświęciła się malarstwu. Początkowo tworzyła portrety, by z czasem zwrócić się ku abstrakcji. Jej prace wyróżniały się intensywną kolorystyką oraz odważnymi kompozycjami opartymi na figurach geometrycznych.
Choć nie osiągnęła takiej rozpoznawalności jak jej były mąż, pozostawiła po sobie dorobek świadczący o dużej wrażliwości artystycznej i konsekwencji twórczej.
Siostrzana więź i osobista tragedia
W życiu Gabrieli ważną rolę odgrywała jej siostra bliźniaczka, Maria Obremba, również malarka, która wyszła za mąż za wybitnego pisarza Sławomira Mrożka. Ich bliska relacja została brutalnie przerwana w 1969 roku, gdy Maria zmarła na nowotwór.
Po latach, w 1989 roku, Gabrieli udało się sprowadzić prochy siostry z Berlina do Katowic – gest ten był symbolicznym domknięciem bolesnego rozdziału w jej życiu.
Pamięć i dziedzictwo
Gabriela Obremba zmarła 12 stycznia 1997 roku. Została pochowana wraz z siostrą na cmentarzu przy ulicy Francuskiej w Katowicach. Andrzej Wajda, który zmarł w 2016 roku, spoczywa natomiast na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.
Choć jej nazwisko często pojawia się w cieniu wielkiego reżysera, Gabriela Obremba była postacią o własnej, wyraźnej tożsamości artystycznej. Jej życie to opowieść o talencie, ambicji i wyborach dokonywanych w cieniu wielkiej historii – zarówno tej osobistej, jak i narodowej.
źródło: Muzeum Miasta Mysłowice