Coraz więcej ojców na urlopach rodzicielskich. Zmienia się model rodzicielstwa w Polsce

           Polscy ojcowie coraz częściej decydują się na aktywne uczestnictwo w wychowaniu dzieci już od pierwszych miesięcy ich życia.

Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują wyraźny wzrost liczby mężczyzn korzystających z urlopów rodzicielskich. Eksperci wskazują, że wpływ na tę zmianę miały nowe przepisy oraz rosnąca świadomość znaczenia partnerskiego podziału obowiązków rodzinnych.

Przełomowym momentem okazał się kwiecień 2023 roku, kiedy wydłużono urlop rodzicielski o dodatkowe dziewięć tygodni. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zarówno matka, jak i ojciec mają do dyspozycji po dziewięć tygodni urlopu, których nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Niewykorzystany czas po prostu przepada.

Statystyki ZUS potwierdzają, że nowe rozwiązania zachęciły mężczyzn do większego zaangażowania w opiekę nad dziećmi. W 2024 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało niemal 42 tysiące ojców. Rok później liczba ta wzrosła do blisko 57 tysięcy. Tylko w pierwszych pięciu miesiącach 2026 roku na taki krok zdecydowało się już około 28 tysięcy mężczyzn.

– Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku. To wyjątkowy czas, gdy można obserwować, jak dziecko rozwija się niemal z dnia na dzień – podkreśla Michał Wiśniewski, uczestnik kampanii społecznej promującej równość rodzicielską.

Równość w domu przekłada się na rynek pracy

Rosnące zainteresowanie urlopami rodzicielskimi wśród mężczyzn wpisuje się w kampanię informacyjną „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca”, realizowaną przez Fundację Share The Care we współpracy z ZUS. Jej celem jest pokazanie, że bardziej sprawiedliwy podział obowiązków opiekuńczych przynosi korzyści nie tylko rodzinom, ale także pracodawcom i całej gospodarce.

Organizatorzy kampanii podkreślają, że większe zaangażowanie ojców w życie rodzinne pomaga kobietom szybciej wracać na rynek pracy, a jednocześnie wzmacnia więzi między ojcami a dziećmi.

Ojcowie, którzy skorzystali z urlopu rodzicielskiego, zwracają uwagę, że codzienna opieka nad małym dzieckiem pozwala lepiej zrozumieć wyzwania związane z wychowaniem.

– Zdecydowanie zyskałem jeszcze większy szacunek do pracy wykonywanej każdego dnia przez rodziców opiekujących się dziećmi. Ważne jest także systemowe wsparcie takich decyzji ze strony pracodawców i organizacji. Tym, którzy się wahają, życzę odwagi – to doświadczenie pozostaje na całe życie – mówi Mateusz Piórko.

Mniej chętnych na urlopy ojcowskie

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dwutygodniowych urlopów ojcowskich. Choć świadczenie funkcjonuje od wielu lat i jest dobrze znane rodzicom, liczba korzystających z niego mężczyzn maleje.

W 2024 roku zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego pobrało ponad 162 tysiące ojców. W kolejnym roku było ich już około 137 tysięcy. Od stycznia do maja 2026 roku z tego uprawnienia skorzystało natomiast nieco ponad 53 tysiące mężczyzn. Zdaniem ekspertów spadku nie tłumaczy wyłącznie zmniejszająca się liczba urodzeń w Polsce.

ZUS przygotował poradnik dla rodziców

Aby ułatwić przyszłym i obecnym rodzicom poruszanie się w przepisach dotyczących świadczeń rodzinnych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotował specjalny poradnik. Publikacja zawiera informacje o najważniejszych świadczeniach związanych z rodzicielstwem, w tym o zasiłku macierzyńskim, chorobowym w okresie ciąży oraz zasiłku opiekuńczym przysługującym na opiekę nad chorym dzieckiem.

Poradnik uwzględnia różne formy aktywności zawodowej – od pracy na etacie, przez umowy zlecenia, po prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Dzięki temu rodzice mogą łatwiej sprawdzić, jakie prawa i świadczenia im przysługują w zależności od sytuacji zawodowej i rodzinnej.

Rosnąca liczba ojców korzystających z urlopów rodzicielskich pokazuje, że choć zmiany zachodzą stopniowo, model rodzicielstwa w Polsce ewoluuje. Coraz więcej rodzin decyduje się na partnerski podział obowiązków, a ojcowie chcą aktywnie uczestniczyć w wychowaniu swoich dzieci od pierwszych dni ich życia.